Trong quá trình phân tích dữ liệu, đôi khi bạn sẽ gặp phải tình huống tréo ngoe: Ma trận xoay trích ra đúng và đủ các nhân tố bạn thiết kế, nhưng bỗng nhiên lại “tặng” thêm một hoặc vài nhân tố mới lạ hoắc. Tại manhhungdigi, chúng tôi gọi đây là lỗi phát sinh nhân tố mới trong EFA. Hãy cùng tìm hiểu nguyên nhân và cách xử lý triệt để lỗi này.
1. Hiện tượng phát sinh nhân tố mới là gì?
Giả sử mô hình của bạn có 5 biến độc lập (X1 đến X5). Khi chạy EFA, bạn kỳ vọng sẽ có 5 cột nhân tố hội tụ đẹp đẽ. Tuy nhiên, kết quả lại xuất hiện cột thứ 6, trong đó chứa một vài biến quan sát lẽ ra phải thuộc về các nhóm từ 1 đến 5 [00:02:14].
BÁO GIÁ SIÊU TỐC TRONG 5-15 PHÚT
Nếu bạn cần dịch vụ hỗ trợ về dữ liệu, chỉ cần nhắn Zalo và cung cấp thông tin bài. Bạn sẽ nhận được báo giá chi tiết chỉ sau 5-15 phút.
* Lưu ý: Mọi báo giá trên website chỉ là tham khảo do tính chất các bài hoàn toàn khác nhau:
- Cùng các bước chạy nhưng 3 giả thuyết độ khó khác bài 10 giả thuyết.
- Sửa dữ liệu đã đạt 5/6 bước sẽ khác bộ chỉ mới đạt 3/6 bước.
- Cùng một mô hình nhưng trình tự và yêu cầu khác nhau tạo ra độ khó khác nhau.
NHẮN ZALO BÁO GIÁ NGAY: 086 978 6862
Ví dụ: Biến x1.4 thay vì hội tụ cùng nhóm X1 thì lại “tách đàn” đứng riêng một mình ở cột số 6 [00:02:26].
2. Cách xử lý khi có nhân tố mới phát sinh
Tùy vào số lượng biến bị “tách đàn”, chuyên gia Mạnh Hùng gợi ý các hướng xử lý tại Manh Hung Digi như sau:
Trường hợp 1: Nhân tố mới chỉ có 1 biến quan sát [00:02:35]
Nếu nhân tố phát sinh chỉ chứa duy nhất một biến (biến cô đơn), giải pháp đơn giản nhất là loại bỏ luôn biến đó. Lý do là vì chúng ta chỉ nghiên cứu các nhân tố đã định nghĩa trong mô hình, những yếu tố phát sinh nằm ngoài phạm vi nghiên cứu thì không cần thiết phải giữ lại [00:03:05].
Trường hợp 2: Nhân tố mới có nhiều biến quan sát [00:03:59]
Nếu một nhóm biến (ví dụ 3 biến của X1) cùng nhau tách ra tạo thành cột mới, bạn có 2 lựa chọn:
- Lựa chọn A: Loại bỏ toàn bộ nhóm biến đó. Dựa vào ý nghĩa nội hàm, nếu các biến còn lại vẫn phản ánh đủ ý nghĩa của nhân tố gốc, bạn có thể hy sinh nhóm biến bị tách để đảm bảo cấu trúc mô hình 5 nhân tố [00:04:22].
- Lựa chọn B: Chấp nhận nhân tố mới. Nếu nhóm biến này mang một ý nghĩa chung đặc biệt, bạn có thể đặt tên mới cho nó và hiệu chỉnh mô hình từ 5 thành 6 nhân tố [00:05:05]. Điều này thể hiện tính “khám phá” thực thụ của EFA.
3. Lời khuyên để có kết quả EFA hoàn hảo
Việc phát sinh nhân tố mới thường do dữ liệu khảo sát chưa thực sự tách bạch hoặc người trả lời hiểu sai ý nghĩa câu hỏi. Để ma trận xoay về đúng các nhóm thiết kế ban đầu mà không phải loại biến quá tay, bạn có thể cần đến các thủ thuật xử lý dữ liệu chuyên sâu.
Đội ngũ kỹ thuật tại manhhungdigi.com sẵn sàng hỗ trợ bạn tinh chỉnh số liệu, giúp các biến “về đúng nhà” mà vẫn đảm bảo tính khách quan và khoa học của bài nghiên cứu [00:06:16].
4. Video hướng dẫn xử lý lỗi phát sinh nhân tố
Mời bạn xem video thực tế hướng dẫn cách nhận diện và giải quyết khi ma trận xoay bị “phình” thêm nhân tố ngoài ý muốn. Đây là kinh nghiệm quý báu để bạn tự tin hơn khi đối diện với hội đồng.
Xem video tại đây: Xử lý lỗi EFA: Trích đủ nhân tố nhưng phát sinh nhân tố mới – Manh Hung Digi
5. Kết luận
Đừng quá lo lắng khi thấy ma trận xoay xuất hiện thêm cột mới. Hãy bình tĩnh đánh giá ý nghĩa nội hàm của biến và quyết định loại bỏ hoặc hiệu chỉnh mô hình theo các quy tắc mà chúng tôi đã chia sẻ.
Nếu bạn vẫn gặp khó khăn trong việc “thuần hóa” bộ dữ liệu của mình, đừng quên tham khảo thêm các bài viết về Quy tắc loại biến xấu trong EFA hoặc liên hệ trực tiếp với chúng tôi để được tư vấn.
Nội dung được phát triển bởi Manh Hung Digi – Chuyên gia hỗ trợ SPSS, AMOS, SmartPLS uy tín.